“JESUH THAWN NAN PEHZAWM-AW NGAINGAI MAW?”

Mizan cu Netflix ah rapture thuthawn a pehpar-aw deuh mi movie ka zoh, ka zoh mi ahcun pastor pakhat hi laksoh mi lak ah arak tel ngah lo. Cutik ah tlangval pakhat, laksoh ve lo mi cun, “Ziangah pastor na si fawn, laksoh lakah na tello,” tiah a sut. Pastor cun, “Biakinn nei le pastor ti mi title nei ruang ah laksoh lak ih tel ding tinak a silo, Jesuh thawn pehzawmawknak ka rak nei lo ruangah a si. Keimah ten ka hna arak ngam ih, ka rak nuam. Asinan Amah ka rak nei ngaingai lo,” tiah a sawn. An sawnawk mi in thu tampi in ruahter. Nangtla a lo ruahter ve nasa ding ka zum. 

Miphun dang cu kan sim lo ding ih, kan mah laimi lala hi zumtu kan ti-awk dan hi thaten vun ruat sehla, mah bulpak ih Jesuh a tawngtu, a neitu hnak in pi le pu, nu le pa Christian an si ruang ih zumtu, Christian ka si, ti aw kan tam sawn. Laimi si phawt cun Sunday ah si maw, khawm program nei tinten khawm ding ti hi kan thinlung ih kan neih mi a si. Khawi tawk hmun kan va um khale khawmnak ding hmun kan hawl, cutluk ih Pathian ngaina miphun kan si. Asinan kan ruah ding thupizet mi cu, ‘Pathian, Pathian’ kan ti rero lai ahhin movie sung ih pastor bang ih Amah Jesuh thawn pehzawmnak neilo tampi kan um ding a zum um. Ka sim sual asilo ahcun, punghman ih khawm kan nei theu mi le khawmnak ih kan tuah mi tam sawn hi ‘Pathian sunlawinak’ ding hnak in ‘milai kan thinlung diriamnak’ hrang le ‘mawi’ kan ti dan le ‘tha’ kan ti-dan sawn in kan feh tlang pi. Kan khawm dan ah ‘milai’ kan di a riam le Pathian a diriam/lungawi ding ah kan ruat. Kan ei lo zawng a sile ‘Pathian lungawi lo’ ding ah kan ruat lala. Kan mah le kan mah hi ‘Pathian’ ah kan ret aw sawn tlangpi. Kan laimi zumtu/Christian kan ti-awk dan le ‘Pathian kan thangthat’ kan ti mi hi kan ruah nawn a tul nasa. Kan tuah mi ziangtin kim ah Jesuh sunlawinak kan pe maw? Dan men in sawn saw kan feh ring ring? Kan suhawk nawn leuhleuh a tul a si.

Pathian a duhzettu le a Dan a ngaina zettu Farisai pawl nun kha kan vun zoh hnik ding. Pathian an tan dan le a dan pawl cu an thlun dan kha mangbangza a si. Tulai san si sehla pastor, senior pastor, Rev pawl tla an si ding. Mi rintlak le zahum ngai ngai an si Pathian thu lei ah. Asinan Jesuh in ziangtin a ti hai an biaknak kha, “Hi minungpawl cun an kaa thawn in ra naih ih, an hmur thawn in upat. Asinan an thinlung cu ka hnen ihsin a hlat zet. In biaknak cu alak a si. An thurin zirh mipawl tla cu minungih thupek men an si a ti,” (Mathai 15:8-9). 

Farisai pawl le Jesuh thu thawn pehpar in, Pathian zumtu, Christian ka si, punghman in ka khawm, ka pe, ka tuan, ti aw cing hin Jesuh thawn pehtlainak zianghman nei lo, dan men ih khawm le tuah, Jesuh neilotu, mah thin hnangamnak hrang le diriamnak hrang ih rak tuah rero tu zumtu ti aw si arak awlte. Cuvek kan si pang maw? Kei tla ka si caan tampi a um. 

Zumtu a ti aw tu nu le pa, fala le tlangval, mino pawl, ‘zumtu/Christian’ a si ngaingai mi ‘Jesuh thawn a pehtlaih aw tu’ zumtu na si ngaingai maw? Pastor pa bang khin biakinn ih khawm punghman le sinak title le tuan zuamnak, peknak le a hmin ih Chrstian sinak pawl in a lo luatter thei lo. Amah Jesuh thawn nan pehzawm-awk a tul a si. 

“Amah Pathian ruangah nannih cu Khrih Jesuh ah nan um. Khrih cu Pathian hnen ihsin kan hrangah fimnak, dingfelnak, thianghlimnak le tlensalnak ih tuah a si.” 1 Korinth 1:30

 

NGAI-SAKTU THA KAN TUL

Bible in milai nunnak a sim mi sungah harnak le buainak pumpelh theilo kan sinak fiangten in sim. Lungawi caan, riahsiat caan, hnih caan, tah caan, phun caan, phawisal caan a um thu fiangten inrak sim a si (Thus 3:1-8). Harsatnak pawl kan tawn ngaingai tik ah a harzet, thin a pit ih vansanglam in kan um, dam sung hmuahhmuah hitin tuar cuahco ding vek ih ruah tla a awl te. Asinan damsung rori ih nitin te tuar cu arak si cuang lo. Lungawi caan a rak hersal theu. Milai zozo khal vanduainak kan tawn caan le thinharnak kan tawn caan ih kan tulbik mi cu nun simtu le kawk tu silo in, kan thinharnak pawl tha te ih in ngaisaktu hi kan tul a si. Kan thinharnak inlak kiangsak thei lo hman sehla thaten in ngaisak asi ahcun kan tuar dan tla a dem ih, kan thin tla ava nuam deuh a si. 

Job nun kha kan zoh asile Pathian ih siannak in Setan in a nun ah harsatnak pit tawp a thlenter. A nei mi zaten a cem ih bet-ah a fa le tiang an thi theh. Cu mi duhtawk lo in a taksa ah nat siakhazet a um bet. Milai dan ih mifel pa in cutin a vun tuar tik ah tuar har a ti ngaingai. Thil pakhatkhat ti sual ruang ih tuar si bang sehla a zia deuh ding. Asinan a ni cu hniksaknak hrimhrim a tuar mi a si. Kan par ih kan duh lo mi thil thleng pawl hi kan tuahsual ruang ah a si theh lo, Pathian kan zumnak hniksaknak tla an si theu. Thil thalo kan par ih a thlen le veten “Ziangmi si ka ti sual pang ke aw,” ti hnak in “Bawipa in ziangmi si zirter I duh,” tiih khai harsatnak thleng mi par ihsin zir ding mi le Pathian ih in sim duhmi kha thei tumtu si a thupi a si. 

Kan thulu ah lutsal sehla, khatin Job cu hmahnai thawn a tuar rero, pacang pa hrang khal ih na tuk mi cu ana tuk rori tinak a si. Cuti a tuar rero laiah a nupi in le thazangpek dan thiam lo in Pathian camriam ih thi mai kha a hrang ah a tha sawn ding a rak ti. Amah duhdawttu a rualpi pathum pawl in an rak leng, mi riahsia le thinna ra to pi ih thazang pe ding ih ra leng an sinan ziang si a cang mi? Job kha thil na ti sual mi a um ruang ah na tuar a si ko, tiah a sualsir ih Pathian hnen ngaithiam dil ding in an ra ti ciamco. Cutikah Job ih tuarnak na cu a bet sinsin. A taksa par ih hma pawl an karhbet lo nan a rualpi pawl ih demnak tongkam in a ti na bet sinsin. A harsatnak kha ngaisak men loin “cutin khatin na um tul” ti sawn ih an run ti tikah thin a lingbet sawn a si. Vawi tampi mi hnem ding in kan va feh nan Job ih rualpi pawl bang kan si caan a tam ve nasa ding.

An rualvah pali nun ihsi kan zir thei mi cu mi in harsat mangbang thinnatnak an tawn caan ah an tuarnak theithiam lo tu rualpi le innleng an tullo. An tulbik mi cu an harnak ngaisaktu, theithiamtu hi a si. “Cutin khatin nan um ruang ah a si ko ding nan tuar ciamco, nan naa ciamco,” timi tongkam thei ding kan duh lo. Kan nat in sawng lo ih in bet sinsin sawn a si. Job rualpi pathum tla khan Job ih natnak pawl kha daiten rak ngaisak sehla cu tampi a tuarnak a dem ding, asinan an rak mawhthluk ciamco tik ah mi hnemtu lak ih hnem dan thiam lo bik ah an rak cang a si. Riahsia mi kan va leng tik ah tong ding thei lo ih tong ding hawl ciamco ih silo le silo tong rero hnak in dai te ih an kiang ih tong lo ih um kha a tha sawn, kan mah kan va um hrimhrim mi khan kan lo tuarpi ve so khaw, tinak a si cia zo. Tong ding kan hawl ciamco le an thin tla kan hengter riangri thei.

Nang le kei tla kan rualpi riahsia mi kan va leng tik ah Job ih rualpi vek kan silo ding a thupi ngaingai. Cuvek harsat caan ih kan tulbik mi hi nauhak upa ti um lo in “Kan harnak, kan thinnatnak in ngaisaktu, theithiamtu tha” kan tul theh a si. Cule an harsatnak in ruah mi hmuahhmuah kha midang hnen ah va sim darh nawn ding kan si lo. An tuarnak zahthiamsak a tul a si. “Pakhat le pakhat phur rit sawngawtawn uhla, cutizawngin Khrih dan cu nan kimter ding,” (Gal 6:2). Jesuh vek in ngaisaktu tha, riantu tha si kan zir ciau pei uh.  

KHRIH NA ZUMNAK ZIANGTIN NA LANGTER?

Pathian zangfahnak in Laimi tam sawn cu Khrih zumtu, Pathian theitu kan si tiah zumnak kan nei. Amah Khrih thawn kan pehzawmaw ngaingai maw ti cu kan mah le Pathian karlak si sehla. Khrih zumtu asi ngaingaitu nun ahcun rahsuah mi a um tengteng theu. Rahsuah mi ziang a um lo asiahcun zumnak thi lole Khrih zumnak neilo ti thawn an bangaw a si (Jacob 2:17). Paul in Khrih a zumtu pawl hnen ih ca a kuat tik ah, “Ziangkim nan tuah mi ah Pathian sunlawinak hrang ah tuah uh,” arak ti (1Kor 10:31). Kan nitin nun kan khawsak dan, midang (midum, mirang, disability) kan biak dan, kan zoh dan, khawlak kan va suah ih kan va tlanlen dan, biakinn kan va um tik ih kan umdan ziangkim hi an tel theh a si. Mi tampi cu biakinn ih kan umdan le leng hnatuannak, khawlak ih kan umdan a dang viarviar theu. Ca ngantu pakhat cun, “Khrihtian a ti aw mi tampi cu leng kan va suahnak ah zumlotu, Pathian nung neilotu pawl vek in kan um,” arak ti. A sim mi hin ruah ding a ti tam nasa. Khrih zumnak kan nei mi hi ziangtin kan nunnak in kan langter ve? 

Vawikhat cu kan tlawnginn ihsin veng hnen pawl hnatuan dan zoh ih an hnen ihsin zir thei mi kan neih mi pawl zir ding in suahvahnak kan nei hai. Westcare Baptistcare SA kan va pal ih, cutawk ih hnatuantu pawl thawn tawnawknak kan nei. Homeless ti pawl le mi harsa bawm tul um mi a phunphun in an bawm hai ih, cutin mi harsa pawl rian hna an tuan hai. Khrih rundamnak thuthangtha khal a rem dan in an sim. Cutawk ih a tuantu hrekkhat pawl kha thusuhnak kan nei. “Ziangruangah hinah na um?” tihi kan suh mi cu a si. Pastoral care hna a tuantu pakhat cun, “kum 25 sung hinah ka umnak a si zo. Ka umnaksanbik cu Khrih zumnak ka nei mi hi mi harsa le bawmtul mi pawl bawmnak in ka langter duh ruang ah a si,” a ti. A tongkam cun ka nun I sawh nasa! Kei teh Jesuh ka zumnak hi ziangtin ka langter ve? Ka nitin nun ka hmandan I ruatkirtersal nasa! An mah pawl ih hnatuannak ruang ah Jesuh neilotu tiang in Jesuh anra neih phah ih, an mah lak ih hnatuan bawmtu thatha ah anra cang hai fawn a si. Khrih kan zumnak hi Biakinn tualsung ih kan nun dan hnak in a leng ih Khrih ziaza kan nun ih alangnak hin midang thinlung arak nehtuk sawn hi arak si. Hnatuannak ih kan tongkam hman duh zawng, kan tuah duh zawng, kan rel duh zawng, kan mah hnak ih nauta kan biak duh dan zawng kan ruatsal kei uh, Jesuh zumtu pakhat dinhmun in na di a riam maw? Ka di a riam maw? 

Cutin kan class cu hmundang ah kan fehsal ih, “Soul Food Community café” ah suncaw einak nei phah in, a dawr neitu deuhbik kawmnak kan nei lala. An dawr ih tuantu pawl cu volunteer theh an si. Dawr an tuah thawkdan simnak a nei tik ah, Jesuh Khrih rundamnak thuthangtha sim theinak ding ruat ih din mi a si thu in sim hai. A simbet mi cu, “Mi zozo khal kan rak welcome theh ih, an hmin le an in mi coffee duh zawng hminsin ka rak tum theh, cutin an ra tik khal ah an hmin in ka rak ko ih, an duh mi coffee rel tullo in ka rak tuahsak cih theu, cutin an mai inn vek rori in nuam an tiih inra pan vivo theu. Cutin customers tha nei vivo in tawnawk khawmnak tla neiin Jesuh ih thuthangtha share nak kan nei theu,” a ti. Atu hi church an din zo ih, Baptist Church of South Australia member an si hai a si. Tu ni tiang in zarhkhat vawikhat tawnawknak neiin Khrih thuthangtha reltlannak le kawmawknak an nei theu a si. Sim duhsawn mi cu, Jesuh an zumnak an lanter dan hi simple te asinan, tangdawrnak nun le duhdawtnak nun te thawn an ti lang ih, midang nun a nehtuk. Disability pawl khal siseh hnatuannak ih experience an neinak ding ah tiah an rak bawm hai ih, an tuahthei ding tawkte rak tuahter in, cutin Khrih an zumnak cu midang riannak in an langter. An nun ihsin cerhti nung a luangsuak rero a si. Zohthimtlak an va si em! Kan Laimi zumtu pawl kan zumnak kan langter ve dan thaten kan checkawk a tul nasa. A luangliam mi nun hnak in “ziang mi saw ka ngah thei ding,” “Ziangah in rawn duh lo, in biak lo, in veh lo, in pek lo, in upat lo,” ti sawn ah kan buai rero theu. Midang hrang ah ziang mi ka tuah thei mi a um ve, tiih midang rian duhnak nei sawn lo in kan mah sawn kha in rian ding kan duh theu. Khrih kan zumnak hi biakinn ri alan kei maw? Paul cun “Khrih thinlungvek nei ve uh” in ti. Khrih cu midang rian ding ah ara mi a si. Khrih thinlungvek kan nei lawng ah kan nun ihsin cerhti nung a luangsuak ve ding a si.

A netnak ah hi thusuhnak hi kan suhawk ciau keiuh. “Jesuh zumtu pakhat dinhmun in ka zumnak ziangtin ka langter? Lole hmailam caan ah ka zumnak ziangtin langter ka duh?” Kan nitin nunnak ah kan zumnak langter dan abangawk ciau lo ding. Mi hrek cu inn sungsang enkawlnak ah tla a si ding, mi hrek cu hnatuannak ih rinumnak in kan langter, mi hrek cu nupi pasal hnatuan bawmawknak in, mi hrek cu midang bawm tul mi bawmnak in, kan bang aw ciau lo ding. A hrek cu kan nun in kan ti lang maw ti tla ruat dah lo kan si men ding, a tlai cuang lo a si. Bible cang kan tarlar mi vek in, ziangkim kan tuah mi kip ah mai sunlawinak hawl lo in, Pathian sunlawinak sawn hawl in midang riantu kan si ciau pei uh. Amen!

NAUHAK UM LONAK KOHHRAN HMAILAM CU A TAWP A SI

Ministry hmuahhmuah ih thupibik cu Nauhak ministry a si. Ziangahtile an mah hi kan hmailei ih in hruaitu ding an si. Khawitawk kawhhran khal ih kan sim ringring theu mi cu, “Nauhak an thupibik” ti hi a si theu. Asinan, thupibik ih kan ret le ret lo cu kawhhran in nauhak hrang hna a tuandan par ah alang. Thupibik in ret hmansehla tuahnak in a lang lo cun thupibik ih ret lo thawn a bang aw asi. Cule nauhak pawl kum 18 an ra kim hnu biakinn thleng an um nawn tuk lo asile, cui kawhhran cun a tuah ding mi a tuah lo ih hlei ah a hmailam cu a tawp rero tinak a si. Children’s pastor Dale Hudson cun, “Mino kum 18-25 kohhran tlansantu rate a sang vivo, an kum a run upa vivo ih, an zumnak an tlansan vivo. A thawk ihsin zumnak ngaingai neilo in, an nu le pa ih sim mi vek an tuah ih, khawm ding ti caan ah an khawm, an mah nun sung ngaingai ah Khrih nei lo in, nu le pa ih zumnak an thlun men ruang ah, nu le pa ih sim thei nawn lo kum rual an run si cun tuah dan theu pawl hmuahhmuah kha an tlansan theh a si,” a ti. Nu le pa in ruah ding thukzet kan nei thlang. Nauhak/Kan fale biakinn thleng taima kan ti pawl hi an mah le Pathian karlak pehzawmnak an nei ngaingai ke maw? Nu le pa in ttih hrih ruang ah tuah ding ih kan fial mi pohpoh an tuah rero sung maw a si? An mai nun ah Jesuh an nei ngaingai ruang ah an tuah mi a si maw, asilo ahcun kohhran lawng silo an zumnak an tlansan vivo ding a si. Ruah ding a tam nasa. 

Hills Bible Church zingzawitu pawl cun, leitlun zumtu mi piangthar (Christian) 85% pawl hi kum 18 an kim hlan ih rundamnak cotu pawl an si a ti. Kum 18 tang khal ah kum 13 tang lei hi rundamnak an fiang a awl hleice ti a si. Kum 18 kan kim hnu cun khawruahnak a tam ih, duh mi, daw mi, a tam vivo, hnatuan tla tul vivo thawn kan thinlung in Pathian thu a ruat man nawn lo ih, kan taksa hrang tul mi sawn ah caan kan pe tam sawn ruang ah rundamnak thuthangtha ngainak hrang kan nauhaklai vek in kan pe thei nawn lo tinak a si. Cuiruangah Children’s Ministry hi kawhhran in a tak ih a ret thupit a tul ih, nauhak pawl ih zirhtu naibik le thabik a si mi inn lei ih a um pi tu, nu le pa, an mah umtu pawl thawn tuantlang, tanlak tlang hi a pawimawh ngaingai a si. Thupi ti men ih kan cemter asile kawhhran hmailam cu a tawp ding a si. Tu ih upa pawl kan hung upa vivo ding ih, kan tar vivo ding, kan thi leh ding, biakinn tiang midang then lole zuar a tul leh ding mi khi a si. Cu mi hnak ih riahsia umzet mi cu kan fale pawl hell feh ding mi hi a si.

BIBLE BU 66 PAWM A SI DAN TAWI

Bible kan ti tik ah cabu pakhat tin kan hmu tla a si men thei, asinan bu 66 a sung ah a um a si. Ziangtin hi mi bu 66 pawl hi Pathian ih thawkkhum an si tiah kan pawm, cabu dang pawl teh ziang ah Pathian ih thawkkhum an si ve lo, ziang mi tahfung si an hmang, ti pawl hi zumtu pakhat dinhmun in kan thei ding khi a thupizet. Bible hi Pathian ih thawkkhum, Amai hnen ihsi ara mi, sual theilo le palh theilo kan ti tik ah atu ih translation kan hman mi pawl a sim duh mi silo in, Amah Pathian thu, a hmaisabik ih a ngantu pawl hnen ih arak pek mi sawn kha sual thei lo le palh thei lo mi a si kan ti mi cu a si. Tuisan kan nei mi translation tampi cu let sual mi le hrelh mi a um hnuaihni thei ruang ah Bible study kan tuah tik ah version dang dang thawn zohtlang ih a sim duh mi theifiang tum hi a thupituk mi a si. 

Bible bu 66 kan hmang rero mi pawl hi ziangtin kan ra nei ti kan fiangnak ding ah hlanlai ca an rak ngan dan simnak kan nei ta ding. Hlan lai ahcun a tu ih cabu kan nei mi vek in cabu ih ngan a si lo ih, cazual in an rak ngan theu. Ca zual dang dang arak um ih, tu ih bu 66 pawl ih hlei ah cabu dangdang an ngan mi arak um. Cu pawl lak ahcun Peter ih nganmi thuthangtha cabu (The Gospel of Peter), Thomas ih ngan mi thuthangtha (The Gospel of Thomas), Apocrypha tvp tla an si. Asinan an zate in Pathian ih thawkkhum mi an si theh lo ih, hi mi cazual ngan mi tampi lak sung ihsin bu 66 kan hman rero lai mi pawl lawng hi Pathian hnen ihsi ara mi le thawkkhum mi an si tiah an rak pawm a si. Cumi hrang ah tahfung an rak nei. Cazual/Cabu pakhat Pathian ih thawkkhum asi le silo an tahnak pawl cu atangta pawl hi an si. 

1. A ca ngantu hi Apostle, Prophet lole Apostle pawl ih theipi mi an si maw, timi zohdiknak an nei. Thimnak ah, Thuthangtha Luke asile Paul ih thei pinak in a ngan mi a si. Moses, Jeremiah pawl asile Pathian ih hril mi prophet an si.

2. Cazual/Cabu hi kohhran hmaisai pawl ih pawm mi le hman rero mi an si maw? Thimnak ah Thukam Hlun sung le Thukam Thar ih um cabu tam sawn hi bu 66 an hril hlan ihsin kawhhran hmaisa pawl in an rak hmangcia rero zo mi, a hleice in Paul ih cakuat pawl tla cu anrak hmang rero cia mi a si.

3. Cazual/Cabu pakhat le pakhat kalh aw ding asi lo. An sim duh mi message a bangaw ding a si. Thimnak ah Thuthangtha Peter le Thomas cabu pawm asilonak cu Thuthangtha dang pali pawl thawn an thuken mi le Khrih Thuthangtha an sim mi a bangawk lo, an kalhawk tik ah hnawl an si. Cuvek thotho in Aprocrypha cabu pawl tla hnawn an sinak san a si. 

4. Amah cazual/cabu lala in Pathian hnen ihsi ara mi asinak a langter/ fiangter ding a si. Thimnak ah Moses asile, “Pathian in Moses hnen ah hitin a ti,” tivek pawl, “Pathian in Jeremiah hnen ah” tivek pawl, Pathian hnen ihsi ara mi asinak kha amah cabu lala in a ti fiang mi kha pawm a si.

Simcia zo bang in khimi tahfung pawl khi an pass theh asile himi cabu cu Pathian ih thawkkhum mi asi tiah an rak pawm. Pathum dik hmansehla a dang ah a dik locun hnawl thotho an si. Enoch cabu pawl tla ngai nuam le siar nuamzet an si ko nan, Pathian ca thinghlim sung ih siartel a rak si lo. Asan cu khi mi tahfung a ong lo ruang ah a si. Pathian hnen ihsi ara mi cabu a si tiih tampi an rel mi pawl lak ah tu ih kan hman mi bu 66 pawl lawng hin an rak ong (pass) ih, AD 397-400 ah the Council of Carthage in bu 66 pawl hi an rak nem hnget a si. Cutin tuini tiang Bible bu 66 pawl hi, ahleice in Protestant pawl in kan ra hmang vivo a si.

Sources: 

The Moody Handbook of Theology

Introduction to the History of Christinity

HOSANNA SULLAM ZIANG A SI?

VANCUNGMI PAWL IH KEN MI "MI HMUAHHMUAH HRANG THUTHANGTHA"

Bible: Luke 2:8-12

Bible cang tarlan mi kan siar asile tuu khaltu pawl kha vancungmi pawl hnen ihsin "Leitlun hrang thuthangtha" thei hmaibiktu an si ti kan hmu ding. An san lai ah tuu khaltu pawl hi mi te naubik pawl ih hnatuan a rak si. Zohman ih ngaihsak lem lo mi, puai tivek khal ih an sawm dah loh mi, thawmhnaw hruh ding tha le thianghlim kha neilo, an kiang khal ah mi pawl an um peih dah lo a si. An hnen ah vancungmi pawl in "Leitlun hrang thuthangtha" an sim hmaibik ding khi an ruahban loh mi mangbangza a si. Asinan, Pathian cun a duhdawt hai. Zo hman ih an theih hlan ah an hnen ah Pathian in "Jesuh" a suah thu a sim hai a si.

Setan cun na thinlung ruahnak ah "Pathian in cu mi, kha mi vek minung lawng a duhdawt" tiah thuphan a lo sim ding. Nang cu duhdawt mi si ve lo vek in a lo suah ding. Thutak cu hihi a si, "Pathian in mi zo vek khal a duhdawt theh. Mi farah siseh, milian siseh, mi tha lo siseh, mitha siseh, mi aa siseh, mi fim siseh, a duhdawt theh a si. Ziangvek ram ihsi a ra mi le a suak mi, midum, mirang, ziangvek tong hmangtu sikhal awla a lo duhdawt a si.

Christmas hin Pathian ih duhdawtnak cu fiangzet in in sim. Ziangahtile Jesuh cu mi hmuahhmuah hrang ah a ra ruang ah a si. Tuini ah upa nauhak, mino deuh lai tla na si thei, mi pawl ih zianghman khal ih siar lem loh mi le mi thupi lem lo ih an lo ruah mi tla na si thei. Cu ang pawl cu Pathian hrang ah an thupi lo. Ani cun na si dan ten a lo pawm ih a lo duhdawt, cuiruangah a vancungmi pawl in, "Tuini ah David khua ah nan hrangah Rundamtu a suak. Amah cu Bawi Khrih a si," tiah thuthangtha an rak phuang. Jesuh na hrang ah a ra a si.

Pathian in lo thlawsuah seh. Amen.

(Source: Jesus Christmas)

“ATULNAK AH NA FALE SUPPORT THIAM AW”

“Nu le pa pawl, nan faale pawl kha thinheng dingin tuah hlah uh. Cu ai ah Khristian nundan ziaza le zirhawknak thawn cawm uh.” Efisa 6:4 

Kan Bible cun fale pawl in nu le pa upat le ttihzah ding in zirh, cucu Christian nun ih um ding ih in duhsak mi a si. Milai dan ah kan nu le pa pawl ttihzahtlak an silo hman ah ttihzah le upat ding ih zirhmi kan si. Cuti kan ti tikah nu le pa in fale pawl a tullo tiang ih controltuk le kan ram cozah vek ih uk ding a sim duh mi a si lo. Kan uk aw pang sual theu. Bible cun, “Nu le pa pawl, nan fale pawl kha thinheng dingin tuah hlah uh,” a ti a si. “Thinheng dingin tuah hlah uh” a ti tik ah, nauhak pakhat a duh mi ngah lo ruang ih thinheng kel men a sim duhmi a silo. Thinnatter, nu le pa par ih thin cem, beidawng, ningna, ninghang, nu le pa par ih beisei mi zianghman nei nawn lo ko dinhmun  ih um mi, a sim duh mi a si. Hi dinhmun an thleng asile ziangvek khal in zirh rero in, sim tum rero khal awla, a ngah nawn lo ding. Pathian thu na sim mi tiang khal an thinlung sung ah a lut thei nawn lo ding tinak a si. Hi dinhmun thleng ding kha Pathian ih duhlo mi cu a si. Cuiruangah fale par ih nu le pa tuanvo hi a sang zet.

Laimi nu le pa tampi ih kan palh theu mi cu, kan fale ih ruahnak le feeling hi thupi ah kan retsak theu lo mi hi a si. Theithiamsak tla kan tum dah lo. Ziangah kan siar lo. Cuiruangah an thinharnak pawl an nu le pa hnen ah in sim dah lonak san khal a si. Kan mah vek tho ih duhzawng, duh lo zawng nei, lungawi thei, riahse thei an si ti hi kan theisak ve a thupi ngaingai. Kan mah nu le pa kan lungawi ih kan hna a ngam cun kan fale pawl tla an hnangam in an nuam theh ding ah kan ruat pang theu. A rak si ringring theu lo. Nu le pa ih duhdan lawnglawng ih umter tum in, kan control tum ciamco asile, a netnak ah thinnatnak le thincemnak a thleng ding ih, kan mithli tlaknak ah an cangsal ding. Cuiruangah kan fale pawl hi a tuldan le a tulnak hmun ih kan support thiam a tul zet. Rualpi vek ih kan biak caan a um a tulvek in, an ruahnak, an duhzawng ziangvek a si ti tla sut thiam ih, ngaisak thiam nu le pa kan si ding a thupi ngaingai. Culawng a silo, kan fale level kan ban theinak ding ah kan update awktla a tul ve ringring. Daithlang a ngah lo. 

Kan Bible in kan fale pawl cu Christian nundan ziaza le zirhawknak thawn cawm uh, in ti. “Nan duhdan le nan feh theu dan vek in cawm uh,” a ti lo. Amah Pathian lala thei ih a thutak ih umtu, Pathian lawng rinsantu fale si ding ih zirh le kaihhruainak a sim duh mi a si. Cumi cangthei ding cun kan zirh ding mi Pathian thu kha kan mai nun ah a fiang a tul hleiah hmuh ding a um a tul ve a si. Kaa lawng in "cutin khatin tuah aw," tiih kan duhtawk asile Pathian zumnak neilo fale ah anra cang theh thei a si. Ziangahtile a zirhtu nu le pa nun ah an hmu lo ruang ah a si. Na duhdan lawnglawng ih umter na tum hai asile an thin na cemter ding ih, au rero khal awla an thinlung sung ah a lut nawn lo ding. Rundamnak an co ding mi hman co lo ding ih khamtu nu le pa kan si ziar ding. Cuiruangah kan fale pawl hi a tulnak hmun le a tuldan vek ih kan support thiam a tul ngaingai. Cutin na tuahthei asile na sim mi pawl an lung a lut ding ih, Pathian thu kha thaten na zirh theihai ding a si.

Anetnakah, nu le pa si hi thil awlaizet asilo, Pathian in fate thawn in thlawsuah cengmang cu kan ni khal in a hnen tiang hruaithleng ih, Amah Pathian hrang caan a hmangtu an si ve theinak ding ah nu le pa dinhmun in tuanvo kan nei a si. Pathian in a lo bawm ding a si.

Na Par Ih Thilthlengmi Na Theithiam Lo Caan Khal ah Pathian Rinsan Aw

 

Milai nunnak hi tha tein kan ruat asile theithiam a harzet. Umze neilo tla abang ih, nun san neilovek ih kan theiawk caan a tam. Kan par ih thilthleng mi zate hi kan theithiam mi hnak in, theithiam lo mi a tam sawn ruang ah thinpitnak le beidawnnak ah in hruai theu. Nun timi kan theithiamnak ding ah le kan beidawn mai lonak ding ah Pathian in Job nun ihsin zir ding inrak tan.

Job thuanthu kan zoh asile milai nunnak fiangten kan hmu thei. Lungawi caan um theu hmansehla beidawnnak le thinpitnak ih a khat mi nun a si. Vansiatnak pittawp a par ah a thleng. Kan theithei mi pakhat cu, a par ih thilthleng mi ziangtin kim kha Pathian ih siannak le theipinak tello in a thleng dah lo ti hi a si. Pathian in kan siatnak ding a tawlrel maw si kan ti asile, Jeremiah sung ih kan hmuhvek asi ahcun, kan mai thatnak ding hrang khua in khansak in, kan siatnak ding zianghman a tuah dah lo, ti a si (Jer 29:11). Job ih nun in kan hmuh mi cu, Pathian in Job parah siatnak pakhat hman a thlenter lo, Setan sawn in a thlenter mi a si. Pathian cun Job ih zumnak hniksaknak ah le Job in a nun ah zir tul mi le a theifiang lo mi thil pawl a theifiangbet sinsinnak ding ah khai harsatnak pawl thlenter a siang mi khi a si. 

Tuini ah nang le kei khal, vawi tampi cu kan mai lunghmui dan vekin thil a feh theu, kan lungawi ih kan hna a ngam. Citin thil a thleng theu tikah kan lunghmui zawng le duhdan vek lawnglawng in thil feh ding ah zumnak kan ra nei, kan ruah lo sung ah Pathian tello ih thil tithei tuk ah kan rak ruat aw ziar theu. Cuvek ih ruahnak kan nei lai ah kan ruah loh mi thil, kan lunghmui zawng a silo mi thil kan par ah a ra thleng theu. Cutik ah kan khawruah a har ih, ziangruang ah hi vek ka par ah a thleng? Cumi kha mi ka tuah lo ruang ah teh a sipei maw tiah theithiam loin kan mah le kan mah mawhpuh in, kan mang abangzet theu. Job tla apar ih thil thleng kha a theithiam ve ce lo, asinan Pathian a rinsan thotho. Nang le kei khal in Job bang in kan beisei lo mi thil kan par ih thleng mi hi a san le vang thei lo hmansehla Pathian kan rinsan ve thei a si. Job in fiangzet ih a theih mi cu, Pathian in a hrang ah tumtahnak tha nei loin thiltha lo a par ah thlenter a siang lo ti hi a si. Cucu na hrang khal ah a si ve a si. 

Job thuanthu ih si kan theithei mi pakhat le cu, famkim lonak leitlun ih kan um sung ahcun kan par ah milai ruahnak ih a sia mi le a tha mi thlen caan a um ring ring ding, ti hi a si. Kan par ih thil thleng mi parah a ruah thiamhna a thiamtu in Pathian thatnak, rinsantlak a sinak le milai hrang ih a tha mi lesson a zir ngah. Ruahdan a thiam lotu hrang ahcun vansebik ih ruahawknak le thinpit le vuivai rero, lungawinak nei thei remrem lo, mah le mah nun farah ih retawknak a si. A zovek mi sawn na(kan) va si hman ah Pathian in kan tuarnak, thin bangnak, mangbangnak mitthli pawl in theisak in na (kan) hrang ah a um ringring a si. Amah kan rinsan ding hi a duh a si. Na par ih thilthleng rero lai mi kha na theithiam lo tla a si thei, Pathian in a lo theihsak. Na hrang ih thabik ding a lo tawlrelsak rero lai a si. Thinsauten hngak hrih aw. Harsat, mangbang, thinpit lai can khal ih Pathian rinsantu na si vivonak ding ah Pathian in lo thlawsuah seh. Amen

Jesuh cu Pa’i Hnen Thlennak Lamzin A Si

Jesuh zumtu a ti aw mi pohpoh in vanram timi Pathian umnak inn thlen kan duh ciau. Thlen tla kan tum ciau. Biakinn ih kan zirterawknak khal ah sungkua ih van thleng lo ding a ttih umzia kan sim uar zet. Asinan vanram kai kan tumdan a bangaw ciau lo. A hrek in mai thiltha tuahnak ih kai an tum lai ah a hrek cu dan thlunnak le sual sirnak in kai kan tum. Mihrek in tidai baptima co cem ih kai an tum lai ah, a hrek cun Bawipa’i zanriah ei cem in kai kan tum. Ruahtheinak nei ih sersiam mi milai cun zumdan a phunphun kan nei. Bible sung ih um ve theh mi le an si fawn, khawruahharza  ngaingai a si.

Khawitawk hmun kan fehzik asikhale kan tul mi cu lamzin a si. Tulai san ahcun GPS (phone sung ta lamzin zoh awlnak) hi kan feh duhnak hmun in hruaitu a si. Cuvek thotho in Pathian umnak inn, vanram khal in lamzin a nei ve. Cui lamzin ihsin kan feh lawng ah vanram thlengthei ding kan si. Tui san zumtu ti aw pawl cun lamzin dangdang kan neiih, kan mah le zum dan ciau in kan feh, kan zuam, asinan a dikmi lamzin pakhat lawng a um. Cucu kan Bible in hitin in sim.

Jesuh in a dungthluntu pawl hnen ah, “Van ah ka Pa in room tampi a nei. Nei hlah sehla hi thu pawl hi ka lo sim lo ding. Keimah tla cui hmun ih ka feh ding thu le nan hrang hmun ka rem ding thu ka lo sim lo ding,” a ti hai. Jesuh in a pehsal ih, “Ka fehnak ding LAMZIN cu nan thei a si” a ti. Cutik ah Thomas in, “Bawipa, na fehnak ding hmun le kan thei lo, ziangtin cui lamzin cu kan thei ding,” tiah a sut. Cutik ah Jesuh in, “Keimah cu LAMZIN le THUTAK le NUNNAK ka si. Keimah ihsin feh lo zohman ka Pa hnen an thleng thei lo,” a ti (Jn 14:2-6). Vanram, Pathian umnak LAMZIN cu a fiang nasa. Lamzin dang a um lo, JESUH lawng a si. Jesuh lawng hi Pa’i hnen thlennak LAMZIN a si.

Jesuh cu LAMZIN a si ti kan thei ko nan, ziangtin vanram inthlen pi ding ti thei lo tampi kan um. Kan mahten lamzin dang kan tuah ih, vanram thlen kan tum ciamco thotho. Jesuh in “Keimah ihsi feh lo cu Pa’i hnen an thleng thei lo” a ti tikah a tuah mi vek ziangtin kim tuah fel ve theh ih vanram lut ding kha a sim duh mi a si lo. Sisehla milai kan fel famkim thei ih, kan tuahnak in van kan thlengthei tinak a si ding. Amah Jesuh a rat tulnak san tla a um lo ding (Gal 2:21). Jesuh ih a sim duh mi sawn cu, vanram neitu Pathian milai(misual) par ih a lungawinak hrang in tuahsak mi hmuahhmuah, sual ngaidam raithawknak in tuahsak mi pawl, kan leiba thihnak in pektlaksak theh mi pawl, kan mahte ih tuahthei lo mi intuahsak mi pawl “ring” ih van kai ding mi kan sinak sawn a si. A tawi famkimbik ih kan sim asile, “Amah Jesuh ZUM” hi a si (Jn 3:16). 

Thuthangtha ti ih kan sim rero mi tla hi ziangdang a si lo, Khrih ih in aiawhsaknak pawl, in rundamnak thu hi a si. Van na kai theinak ding ah ziang mi lamzin na zawh? Ziangmi lamzin na tuah cawp? Kan vankai tumnak lamzin kan zawh mi hi Jesuh a si maw? Pa’i hnen thlennak lamzin pakhat lawng a um. Cucu JESUH a si. JESUH ZUM HI A SI.

Sersiamnak Thu Quiz (Nauhak)

Nauhak Bible Quiz

Nauhak Hrang Bible Quiz

1. Q: How many books are in the Bible? 

(Bible sung ah bu ziat a um?)

     A: 66

2. Q: How many books in the Old Testament?

(Thuthlunghlun ah bu ziat a um?)

A: 39 books in the OT

3. Q: How many books in the New Testament?

(Thuthlungthar ah bu ziat a um?)

A: 27 books in the NT

4. Q: What is the first book in the Bible?

(Bible sung ih bu hmaisabik ziang a si?)

A: Genesis

5. Q: What is the last book in the New Testament?

(Bible sung ih bu netabik ziang a si?)

A: Revelation (Thuphuan)

6. Q: What day did God create man?

(Ziangmi ni ah Pathian in milai a sersiam?)

A: 6th

7. Q: Who was the first human?

(Minung hmaisabik zo a si?)

A: Adam 

8. Q: Where did Adam and Eve live?

(Pathian in Adam le Eve kha khawi ah a umter?) 

A: Garden of Eden

9. Q: Who did God tell to build an ark?

(Pathian in lawng sak ding in zo a fial?)

A: Noah

10. Q. Who was Abraham’s son?

(Abraham ih fapa kha zo a si?)

 A. Isaac

11. Q: What were Isaac’s two sons’ names?

(Isaac ih fapa pahnih hmin kha ziang a si?)

A: Jacob and Esau

12. Q. What is the meaning of Moses?

(Moses timi hmin ih sullam ziang a si?)

A. To pull out of water (Tidai ihsi laksuah mi)

13. Q: Through what did God speak to Moses in the desert?

(Pathian in Moses kha ziang mi hmangin ramcar ah a biak?)

A: A burning bush

14. Q: Who was the first king of Israel?

(Isarel siangpahrang hmaisabik zo a si?)

A: Saul

15. Q: Who was the king of Israel anointed by Samuel after Saul?

(Samuel in Saul siangpahrang hnu ih Israel siangpahrang ding ih hriak a thih mi kha zo a si?)

A: David

16. Q. What was the name of Jesus’ mother?

(Jesu’i nu hmin kha ziang a si?)

A. Mary

17. Q. What was the name of Mary’s husband?

(Mary ih pasal hmin kha ziang a si?)

A. Joseph

18. Q. In what city was Jesus born?

(Jesuh khawi ah a suak?)

A. Bethlehem

19. Q. How many disciples did Jesus have?

(Jesuh in dungthluntu paziat a nei?)

A. 12

20. Q. How did the wise men know how to find baby Jesus?

(Mifim pawl khan naute Jesuh umnak ziangtin an thei thei?)

A. They followed a star

21. Q. Which disciple betrayed Jesus?

(Dungthluntu zo bik in saw Jesuh a phatsan?)

A. Judas Iscariot

22. Q. Which Apostle walked on water like Jesus did?

(Dungtluntu lak in zo bik saw tidai par ah feh?)

A. Peter

23. Q. How did Jesus get captured?

(Jesuh kha ziangtin an kai ngah thei?)

A. one of His Apostles betrayed Him

24. Q. How did the people kill Jesus?

(Jesuh kha ziangtin an that?)

A. they nailed him to a wooden cross.

25. Q. On what day did Jesus come back to life?

(Jesuh kha ziangmi ni ah a thosal?)

A. The 3rd day

26. Q. Who did Jesus talk to first after he came back to life?

(Jesuh thihnak ihsin a thosal hnu ih a hmaisabik ih a biak mi kha zo a si?)

A. Mary Magdalene

27. Q. Why did Jesus die on the cross?

(Ziangruangah Jesuh kha thinglamtah parah a thi?)

A. To save everyone in the world.

KUMTHAR HRANG BIBLE VERSE 42

1. Isaiah 1:18 “Nan sualpawl cu senlar bangtuk si khal hai sehla, vur vekin an var ding. Sendup bangin sen khal sehla, tuu hmul vek an si ding.”

2. Isaiah 26:3 “Na parih a lungthin rettu cu a lo rinsan ruangah nangin hnangamnak famkim ah na ret ding.”

3. Isaiah 41:10 “Tih hlah, ziangahtile na hnenah ka um; na thinphang hlah, ziangahtile keimah cu na Pathian ka si. Ka lo cakter ding. A si, ka lo bawm ding, ka dingfelnak vawrh lam kut in ka lo kaibet ding.”

4. Isaiah 43:1 “Tih hlah, ziangahtile ka lo tlen zo; na hmin in ka lo ko zo; nang cu keimai ta na si.” 

5. Isaiah 43:25 “Kei, keimah rori hi, keimai zarah na danpahbalnak pawl thaihlo thehtu ka si ih, na sual pawl cu ka cing lo ding.” 

6. Sam 20:1 “Jehovah in harsat ni ah lo let hram seh; Jakob ih Pathian hmin cun lo humhim hram seh.” 

7. Sam 20:7 “Mi hrek in ranglengpawl an rinsan ih, mi hrek in rangpawl an rinsan; Asinan kannih cun kan Pathian hmin kan mang ringring ding.”

8. Sam 23:1 “Jehovah cu I kiltu a si, ka tlasam lo ding.” 

9. Sam 24:5 “Anih cun Jehovah hnen ihsin thlawsuah a ngah ding ih, a ruahsannak Pathian hnen ihsin dingfelnak a ngah ding.” 

10. Sam 27:14 “Jehovah cu hngak aw; tha la awla, na thinlung cakter aw; Jehovah cu hngak aw.”

11. Sam 34:10 “Kiosa vanglaipawl tlasam in an ril a rawng theu. Asinan Jehovah a hawltu cu thil tha zianghman a tlasam lo ding.”

12. Sam 37:8 “Thinhengnak ihsin bang awla, thinlingnak tansan aw. Na thinbang hlah, cumi cun siatnak lawng a suahpi.”

13. Sam 46:1 “Pathian cu kan humhimnak le kan cahnak a si. Harsat tawn tikih bawmtu naibik a si.”

14. Sam 50:15 “Harsat nikhua ah I ko aw; ka lo runsuak ding ih, nang in I sunlawih ding.”

15. Sam 55:22 “Na phurrit kha Jehovah parah thum aw, cule a nih in a lo dawmcawi ding.” 

16. Sam 62:8 “Nannih minungpawl, ziang tik lai khalah Pathian cu rinsan uh; a hmaiah nan thinlung thlebung uh; Pathian cu kan hrang humhumawknak a si.”

17. Sam 118:8 “Milai rinsan hnak in Pathian rinsan a tha sawn. Milian pawl rinsan hnak in Pathian rinsan a tha sawn.”

18. Thufim 3:5 “Na thinlung zaten Jehovah rinsan awla, nangmai theithiamnak ah thum aw hlah.”

19. Thufim 3:6 “Na lamzinpawl hmuahhmuah kha Jehovah hnenah ap awla, Amah in na zinpawl a dingter ding.”

20. Thufim 16:1 “Thinlung timlamawknak cu minung ta a si,asinan thulehnak tawngkam cu Jehovah hnen ihsin a si.”

21. Thufim 19:21 “Milai thinlung ah khawkhannak tampi a um, sikhalsehla Jehovah ih remruat mi lawng a dinghnget ding.”

22. Sam 20:4 “Anih in na thinlung saduhthah vekin lo pe hram sehla, na tumtah mi hmuahhmuah lo tlamtlingter hram seh.”

23. Isaiah 40:31 “Jehovah beiseitupawl cu thazang thar an ngah ding; muvanlai bangin thla in an zamso ding, an tlan ding ih an cau lo ding, an feh ding ih an hnang lo ding.” 

24. Zephaniah 3:17 “Jehovah na Pathian cu nan lakah a um, runtu ding micak Pa cu; anih cu nan parah lungawinak thawn lungawiaipuang in a um ding.”

25. Jeremiah 17:7 “Jehovah a rinsan ih, Jehovah parih thumawtu cu mithlawsuak a si.”

26. Philipi 4:19 “Pathian cun ropitnak ih a lendan zulhin nan tul mi hmuahhmuah cu Khrih Jesu zarah a lo pe ding.”

27. 2 Korinth 9:8 “Nanih in ziang tinkim ah haidaih tawk zet nei camcinin le hnatuan tha tinkim nan tuansuak theinak dingah, Pathian cun zangfahnak hmuahhmuah nan parah a lo vur thei a si.”

28. Jeremiah 29:11 “Ziangahtile nanmah hrangih ka ruah mi khawruahnak cu ka thei, hmakhua le ruahsannak lo pe dingin, nan siatnak hrang si loin nan hamthatnak khawruahnak sawn a si.”

29. Jeremiah 33:3 “I ko awla, ka lo sawn ding, na theih lomi thil ropi le maksak pawl tla ka lo hmuh ding.”

30. Mathai 6:25-26 “Cuiruangah ka lo sim, nan nuntu khawsaknak ahhin ziang kan ei ding ih, ziang kan in ding tiin donhar in um hlah uh; nan taksa hrang khalah ziang kan hruk ding tiin donhar in um hlah uh…tlunzuang vate pawl khi zoh hnik uh; thlaici an cing lo, an at lo ih, rawl cuam sungah an khum fawn lo; asinain van ih nan Pa in a cawm hai a si. Annih hnakin nan man a khungsawn lo maw?”

31. Philipin 4:6-8 “Ziang thu hmanah donhar hlah uh; thil ziangkim ah thlacamnak le dilnak in lungawi thu simnak thawn nan dil duhmi pawl cu Pathian hnenah theihter si sawn seh. Ticun theihthiamnak hmuahhmuah a hleihtu Pathian ih diahnak cun nan thinlung le nan ruahnak cu Khrih Jesuh ah a lo kilkhawisak ding a si.”

32. Thufim 16:3 “Bawipai’ hnenah na hnatuan pawl hlan awla, na ruahnak cu ti hnget in an um ding.”

33. Mathai 16:26 “Mi pakhat in leitlun pumpi hi nei khal sehla, a nunnak a hloh ahcun a hrangah ziang a thahnem ding? Asilole mi pakhat in a nunnak cu ziang thawn saw a lei ding?”

34. Isaiah 43:18-19 “Hlanlai thil pawl kha cing ringring hlah uhla, khuahlan thil pawl khal ruat hlah uh. Ngaihnik uh, thil thar ka tuah ding; tu ah cucu a hung to suak ding; cucu nan thei lo ding maw si? Thlaler ramthung rori ah lamzin ka tuah ding ih, nelrawn ah tiva pawl ka tuah ding a si.”

35. 1 Peter 5:7 “Nan donharnak hmuahhmuah cu amai’ parah thum uh; ziangahtile anih in a lo ngaihsak a si.”

36. Hebru 13:6 “Raltha zetin Bawipa cu I bawmtu a si, minung in ka parih a tuah dingmi cu ka tih lo ding.”

37. Colosa 3:17 “Tongkam in siseh, tuahnak in siseh, nan tuahmi pohpoh cu amai’ zarah Pathian le Pa ih hnenah lungawi thu sim in, Bawipa Jesuh hmin in tuah thluh uh.”

38. Philipi 3:13 “U le nau tla, ka kai ngah zo tiah ka ruataw lo; asinain hi thil pakhat hi ka tuah, dunglam ih thil pawl cu hngilh in, hmailam ih thil pawl cu ka dawi, Khrih Jesuh ah Pathian ih tlunlam kawhnak lawmman ngah dingin hmuitinmi lam cu pan in ka nor a si.”

39. Thufim 23:18 “Ziangahtile ruahsan ding na nei ih, na beiseinak cu sahcat a si lo ding.”

40. 1 Sansiarnak 16:11-12 “Bawipa le a cahnak cu hawl uhla, a mithmai cu hawl camcin uh. Mangbangza a tuahmi pawl, a thilmak pawl le a kaa ih thutennak pawl kha cing ringring uh.” 

41. Tah hla 3:22-23 “Cimihter ih kan um lo hi Bawipai’ zangfahnak ruangah a si, ziangahtile a lainatnak cu a cem dah lo. Zingtintein an thar ringring; na rinumnak cu a nasa a si.” 

42. Daanpeksalnak 31:8 “Na hmai a lo hruaitu cu Bawipa a si; anih in a lo umpi ding, a lo thlahthlam lo ding; tih hlah, zaam fawn hlah.” 

 

"Pathian in tu kumthar hi na hrang le na sungkua, rualpi hrang kumthat kum siter hram seh."